سه شنبه, 18 شهریور 1399 ساعت 13:02

سرطان سینه، مهم ترین بیماری زنان در جهان

نوشته شده توسط 
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

بیماری های سینه دسته‌ای از بیماری‌ها هستند که به اشکال مختلف ظاهر می‌شوند. یک گروه بسیار مهم از این بیماری‌ها، سرطان سینه است. هیچ سرطانی برای خانم ها نگران کننده تر از سرطان پستان نیست و دلیل آن کاملا موجه است. این بیماری یکی از مهمترین و شایعترین بیماری ها در زنان است که از هر ۸ نفر زن یک نفر را مبتلا کرده و متاسفانه بیش از سایر سرطان ها باعث مرگ و میر زنان می‌شود، سرطان سینه شایع ترین علت مرگ زنان در محدوده سنی ۳۵ تا ۵۵ سالگی است. سرطان پستان بعد از سرطان ریه شایع ترین سرطان در افراد است. این بدخیمی ۳۳ درصد سرطان های زنانه را تشکیل داده و مسئول ۱۹ درصد از مرگ های ناشی از سرطان است. در ادامه توضیحات اولیه برای شناخت بهتر و بیشتر این بیماری به شما داده شده و در قسمت دوم با روش های پیشگیری و درمان سرطان سینه در خدمت شما هستیم.


وضعیت سرطان سینه در ایران
در ایران سرطان پستان در زنان جوان تر (حداقل یک دهه زودتر از زنان در کشورهای پیشرفته) دیده می‌شود و متاسفانه بیماران در مراحل پیشرفته مراجعه می‌کنند. با این حال خوشبختانه در سال‌های اخیر پیشرفت‌های چشمگیری در تشخیص زودرس و درمان این بیماری حاصل شده است، به طوری که امروزه درصد قابل توجهی از زنان مبتلا، با اتخاذ تدابیر درمانی و مراقبتی لازم، سال ها به راحتی به زندگی خود ادامه می‌دهند.
هر زنی که توده‌ای در سینه خود می‌یابد یا دیگر مشکلات مربوط به پستان را تجربه می‌کند، بیش از هر چیز به سرطان سینه مشکوک می‌شود، هرچند مشخص شده از هر ۹ توده پستانی، ۸ توده ماهیت خوش خیمی دارند. علی رغم بسیاری از تصورات و برداشت‌های نادر پیرامون علت شناسی سرطان پستان، آگاهی عمومی نسبت به این عارضه تهدید کننده سلامتی به نحو چشمگیری افزایش یافته است. در گذشته از گفتگوی پیرامون این مساله پرهیز می‌شد یا اطلاعات رد و بدل شده اغلب نادرست و غیر موثق بودند. اما امروزه در زمینه سرطان پستان آزادانه بحث و گفتگو می‌شود و اغلب اوقات اطلاعات مربوط به این اختلال از طریق رسانه های گروهی در اختیار عموم قرار می‌گیرد. از آنجا که رسانه ها به شکل بارزی نسبت به افزایش آگاهی پیرامون سرطان سینه و شناسایی زود هنگام آن توجه نشان داده‌اند، عموم مردم از نقش مهمی که معاینات بالینی، معاینات شخصی پستان و بخصوص ماموگرافی روتین در تشخیص زودهنگام سرطان پستان ایفا می‌کنند، آگاهی بیشتری یافته‌اند. پرستاران وظیفه دارند به آموزش همگانی نسبت به سرطان و ضایعات پستانی بپردازند، در اصلاح و رفع تصورات غلط بکوشند و در زمینه پستان های طبیعی، بیماری های سینه و نحوه تشخیص و درمان آن‌ها اطلاعات صحیح در اختیار عموم قرار دهند. اگر زنان جامعه از اهمیت تشخیص و درمان زود هنگام ضایعات پستانی اطلاع پیدا کنند، استفاده از مراقبت ها و خدمات پزشکی را به تاخیر نینداخته و بیشتر به انجام ماموگرافی منظم تن می‌دهند.


آناتومی کلی سینه
پستان ها صفت ثانویه جنسی بوده و باروری بدون آن‌ها نیز اتفاق میفتد. میزان وزن پستان غیر شیرده به طور متوسط ۱۵۰ تا ۲۵۰ گرم و در زمان شیردهی ۴۰۰ تا ۵۰۰ گرم است. پارانشیمال پستان متشکل از مجاری، لوبولار و ساختارهای اپیتلیال است. استرومای پستان از بافت فیبروز و چربی ساخته شده است. ربع فوقانی پستان بیشتر غددی بوده و محل شایع بروز تومورها است. پستان دارای ۱۵ تا ۲۰ بخش است که اصطلاحا لوب نامیده می‌شود و هر کدام از این  بخش‌ها خود به قسمت‌های کوچکتری تقسیم می‌شوند که لبول نامیده می‌شوند. دو منبع اصلی خونرسانی به بافت پستان، شریان پستانی طرفی و شریان توراسیک طرفی هستند. این شریان‌ها شبکه آناستوموز وسیعی را تشکیل می‌دهند. الگوی وریدهای اصلی پستان مانند شریان‌های آن است. اعصاب پستان از شاخه های قدامی و طرفی اعصاب چهارم و ششم بین دنده‌ها تامین می‌شود.
مسیرهای لنفاتیک مانند مسیر ورید است. مسیرهای تخلیه لنفاتیک و غدد لنفاوی در تشخیص و درمان سرطان سینه به دلیل تشخیص محل متاستاز مهم است. سه نوع درناژ لنفاتیک در پستان‌ها وجود دارد:
    درناژ سطحی پوست
    درناژ لنفاتیک آرئولار از آرئول و نوک پستان
    درناژ لنفاتیک غددی از بافت غددی عمیق

عملکرد فیزیولوژیک پستان ها در زنان، ترشح شیر جهت تغذیه نوزاد است. تکامل پستان اغلب بین ۹ تا ۱۶ سالگی ایجاد شده و ۴ تا ۵ سال طول می‌کشد. استروژن مسئول رشد پستان است و پروژستروژن سبب تکامل لوبولار می‌شود. بعد از منوپوز، تولید استروژن و پروژسترون توسط تخمدان ها متوقف می‌شود.


سرطان سینه چگونه تعریف می‌شود؟
سرطان سینه (پستان)، یکی از انواع سرطان هاست که در آن سلولهای غیرطبیعی به صورت غیرقابل کنترل در یک یا هر دو سینه رشد می‌کنند. این سلول ها می‌توانند بافت های اطراف را مورد تهاجم قرار داده و موجب تشکیل یک توده شوند که اغلب تومور نامیده می‌شود. همچنین این سلول ها می‌توانند انتشار یافته و به بافت ها و غدد لنفاوی اطراف گسترش یابند که به آن متاستاز می‌گویند. محل های شایع متاستاز عبارتند از ریه ها، استخوان‌ها، کبد و غدد فوق کلیه. درگیری مغز، طحال و هیپوفیز کمتر دیده می‌شود اما هیچ عضوی مستثنی نیست. متاستاز ممکن است سالها پس از مهار ضایعه اولیه آشکار گردد (گاه ۱۵ سال بعد). سرطان پستان سینه چپ را بیش از سینه راست مبتلا می‌سازد.


۲۲ علل و عامل موثر در ایجاد سرطان سینه
علت اصلی ابتلا به سرطان پستان مشخص نیست و در ۷۰ درصد از زنان مبتلا به سرطان پستان هیچ نوع عامل خطر زائی شناخته نشده است، با این حال فاکتورهایی به عنوان عوامل خطر شناسایی شده‌اند که فرد را مستعد ابتلا به این بیماری می‌کنند. همچنین یک عامل خطر منفرد و خاص برای سرطان پستان وجود ندارد بلکه ترکیبی از عوامل هورمونی، ژنتیک و احتمالا عوامل محیطی می‌تواند خطر ایجاد سرطان پستان را افزایش دهد. توجه به این عوامل می‌تواند به شناسایی سریع و به موقع زنان در معرض خطر کمک کند. مهمترین این عوامل عبارتند از:
    جنسیت: واضح ترین عامل خطر برای سرطان پستان است، تا جایی که ۹۹ درصد از موارد سرطان پستان در زنان رخ می‌دهد.
    سن: افزایش سن با افزایش خطر ابتلا به سرطان همراه است. این امر در مورد سرطان پستان نیز صادق است تا جایی که اغلب این بیماری در زنان بالای ۳۵ سال و سالمند رخ می‌دهد. وقوع سرطان پستان در زنان آمریکایی بالای ۶۵ سال ده برابر بیشتر از زنان ۳۰ تا ۳۵ سال است.
    عوامل فردی: زنانی که در یکی از سینه‌ها مبتلا به سرطان سینه هستند، خطر ابتلا سینه دیگر نیز در آن‌ها بیشتر است.
    سابقه خانوادگی مثبت: سابقه خانوادگی یکی از شناخته شده ترین عوامل خطرزا در رابطه با سرطان پستان است. زنانی که سابقه ابتلا به سرطان پستان در بستگان درجه یک آن‌ها به خصوص مادران و خواهران آن‌ها وجود دارد، در معرض خطر بیشتری قرار دارند.
    نولی پاریته (نداشتن زایمان): در زنانی که زایمان نکرده‌اند و زنانی که بعد از سن ۳۰ سالگی اولین نوزاد زنده خود را به دنیا آورده‌اند، خطر سرطان پستان تقریبا دو برابر می‌شود.
    یائسگی بعد از ۵۵ سالگی: در زنانی که به طور طبیعی قبل از سن ۴۵ سالگی یائسه می‌شوند، خطر ابتلا به سرطان پستان نصف سالمندانی است که بعد از سن ۵۵ سالگی یائسه می‌شوند.
    اختلاف جغرافیایی: در جهان غرب شیوع بیماری نسبت به کشورهای آسیایی و آفریقایی بیشتر است.
    بی تحرکی: بی تحرکی و عدم فعالیت و چاقی به وجود آمده در زنان
    ابتلا به سایر سرطان ها: زنانی که مبتلا به یکی از انواع سرطان های دستگاه تناسلی یا سایر سرطان ها هستند در معرض خطر بیشتری قرار دارند.
    رژیم غذایی: خوردن چربی و گوشت پرچرب
    مصرف الکل و سیگار: در مطالعات اپیدمیولوژیک، مصرف الکل همواره به عنوان قدیمک ترین عامل خطرزاک ابتلا به سرطان سینه مطرح بوده است. به نظر می‌رسد مصرف الکل به میزان متوسط (یک یا دو مرتبه در روز) به دلیل تغییر در متابولیسم استروژن بیشتر خطر ابتلا به سرطان پستان را افزایش می‌دهد.
    نوع بافت پستانی: برخی از زنان دارای سلول هایی در پستان هستند که زیر میکروسکوپ اشکال آن ها با سلول های طبیعی متفاوت است و تحت عنوان سلول های هایپرپلازیک نامیده می‌شوند. برخورداری از این نوع سلول ها می‌تواند خطر ابتلا به سرطان سینه را افزایش دهد.
    شخصیت فرد: افراد دارای شخصیت A و مضطرب در معرض خطر ابتلا هستند.
    هورمون تراپی: مصرف استروژن و پروژسترون بعد از یائسگی، مصرف داروهای ضدبارداری یا مصرف داروهای هورمونی به علل مختلف
    منارک زودرس (شروع قاعدگی زودتر از موعد و زیر ۱۲ سالگی): منارک زود هنگام و منوپوز دیر هنگام سبب می‌شوند تا تعداد کل سیکل های قاعدگی توام با تخمک گذاری در طول زندگی افزایش یابد و همین مساله خطر ابتلا به سرطان پستان را ۳۰ تا ۵۰ درصد افزایش می‌دهد.  
    دانسیته پستان: بافت سینه می‌تواند متراکم یا به صورت بافت چربی باشد. زنانی که در ماموگرافی، دانسیته بافت پستان آن‌ها متراکم تر باشد، در معرض خطر بیشتری قرار دارند.
    نژاد: خطر ابتلا به سرطان سینه در نژادهای سفید پوست بیش از بقیه است.
    تغییرات ژنی: تغییرات در برخی ژن های خاص (جهش های ژنی) خطر ابتلا به سرطان پستان را افزایش می‌دهد. دو ژن که نقش اساسی دارند عبارتند از: BRCA1-BRCA2
    شغل: نتیجه چندین مطالعه نشان می‌دهد که کارکردن در طول شب خطر نسبی سرطان سینه را تا ۶۰ درصد افزایش می‌دهد. به نظر می‌آید خطر سرطان سینه با مدت زمان کارکردن در شب در ارتباط است. با کار کردن در شیفت شب خطر سرطان پستان به همان اندازه مصرف الکل و زایمان دیر هنگام افزایش می‌یابد. این مساله می‌تواند برای پرستاران دارای مفاهیم بارز فردی و گروهی باشد.

مهم ترین علائم و نشانه های سرطان سینه
در اغلب موارد اولین علامت سرطان سینه، وجود یک توده در سینه است این توده غالبا در قسمت فوقانی و خارجی (سمتی از سینه که کنار بازو قرار می‌گیرد) سینه مشاهده و لمس می‌شود، معمولا بدون درد است و ممکن است رشد آهسته یا سریعی داشته باشد. سایر علائم سرطان سینه عبارتند از :


توده یا تومور پستان
توده، شایع ترین علامت سرطان پستان می باشد که در اغلب موارد توسط خود بیمار به صورت اتفاقی کشف می شود و در بقیه موارد توسط پزشک در معاینه بالینی مشخص می شود. این توده ممکن است دردناک باشد ولی در اغلب موارد بدون درد است و از آنجا که هم در بیماری های خوش خیم و هم در سرطان پستان می تواند دیده شود، بهتر است در صورت لمس هر توده در پستان، جهت بررسی آن به پزشک مراجعه نمایید. در بعضی موارد سرطان پستان به صورت توده های متعدد بروز می کند. توده های مشکوک به سرطان در لمس به صورت سفت یا سخت، گاه غیرمتحرک و با چسبندگی به اطراف لمس میشوند؛ همان گونه که قبلا گفته شد، اغلب این توده ها منفرد و بدون درد هستند. باید توجه داشت که قضاوت در مورد خوش خیم یا بدخیم بودن توده، به عهده پزشک معالج بوده و پس از بررسی های دقیق مقدور خواهد بود. شایع ترین علامت سرطان پستان، بروز یک توده منفرد و بدون درد در پستان است.


وجود ترشحات از نوک سینه
ترشح از نوک پستان معمولا به دنبال بیماری هی خوش خیم پستان ایجاد می‌شود. با اینکه ترشحات نوک پستان معمولا همراه با سرطان سینه نیستند، ولی به علت احتمال وجود سرطان در برخی از موارد، بررسی دقیق آنها ضروری است. وجود ترشح از هر دو پستان و از چند مجرا به طور معمول ناشی از یک اختلال هورمونی، مصرف دارو، کیست پستانی یا بیماری خوش خیم فیبروکیستیک است. ترشحات پستان می توانند به رنگ های مختلف مشاهده شوند (سفید، قهوه ای، آبی، خاکستری، قرمز، سبز و بدون رنگ) ترشح ناشی از سرطان پستان معمولا خون واضح یا خونابه ای یا در برخی از موارد بی رنگ می باشد. ترشح خونی یا آبکی که خود به خودی بوده و از یک پستان و از یک مجرا خارج شود، یا همراه با غده ای در پستان باشد، شک به سرطان را افزایش می‌دهد. ترشحاتی که شک به وجود سرطان را بر می‌انگیزند:
    ترشحات خونی یا آبکی
    ترشحاتی که خودبه خودی و بدون فشار خارج می‌شوند.
    ترشحاتی که از یک پستان و از یک مجرای نوک پستان خارج می شوند.
    ترشحاتی که همراه با توموری در پستان باشند.

تغییرات پوست پستان
این تغییرات به صورت فرو رفتگی یا کشیدگی پوست پستان بروز می‌کنند. فرو رفتگی پوست پستان ممکن است به طور ثابت و مشخص وجود داشته باشد و در حالات خاصی از معاینه پستان دیده شود. کشیدگی پوست، اگر چه علامتی مهم است ولی یافته قطعی دال بر سرطان نیست و گاهی به دنبال بیماری های خوش خیم پستان نیز دیده می‌شود. در بعضی موارد، چسبندگی تومور سرطانی به قسمت زیر پوست، باعث تغییر شکل پستان می‌شود.  تغییر شکل هاله اطراف نوک پستان نیز می تواند دلیل بر وجود بافت سرطانی در زیر آن قسمت باشد. تهاجم تومور سرطانی به پوست ممکن است باعث ایجاد زخم در پوست شود. همچنین ورم در پوست پستان و شبیه شدن آن به پوست پرتقال نشانه پیشرفت بیماری است.


تغییرات نوک پستان
در بعضی افراد فرورفتگی نوک پستان ممکن است بعد از شیردهی یا پس از دوران بلوغ ایجاد شود که معمولا به طور خود به خودی یا با دستکاری خود فرد به حالت اول برمی گردد. در حالی که در سرطان سینه این فرورفتگی حالت ثابت دارد و با معاینه دقیق پستان ممکن است وجود غده ای در زیر نوک و هاله پستان مشخص شود. نوعی از سرطان پستان نیز به نام بیماری پاژه وجود دارد که در آن تغییرات پوستی نوک پستان به صورت ضایعات اگزمایی (شبیه به حساسیت پوستی) دیده میشود. علائم این بیماری شامل خارش، سوزش، قرمزی، سفتی و پوسته پوسته شدن نوک پستان می باشد که به تدریج و در صورت عدم درمان، بیماری به هاله اطراف نوک پستان و پوست نیز گسترش مییابد. گاهی این بیماران با تشخیص اشتباه اگزما و بیماری های پوستی، مدت ها تحت درمان با پماد های موضعی قرار می گیرند و همین مسئله درمان را به تأخیر می اندازد. بنابراین در هر بیماری که علائم پوستی نوک پستان مشاهده می شود، باید به فکر سرطان بود تا پس از نمونه برداری و قطعی شدن تشخیص، اقدامات درمانی مناسب توسط پزشک انجام شود. قرمزی و خارش نوک پستان همراه با پوسته پوسته شدن و ترک خوردن آن، می تواند علامت نوعی از سرطان پستان به نام پاژه باشد مگر اینکه خلاف آن ثابت شود.


بزرگی غدد لنفاوی زیر بغل
همانگونه که قبلا گفته شد، سلول های سرطانی توانایی پخش شدن از طریق خون و لنف و تهاجم به سایر نقاط بدن را دارند. شایع ترین محل تهاجم سرطان سینه به غدد لنفاوی زیربغل است. گاهی بزرگی غدد لنفاوی، همراه با لمس غده ای واضح در پستان است ولی گاهی غده مشخصی لمس نمی شود. در این موارد انجام ماموگرافی برای تشخیص سرطان پستان به عنوان منشاء بزرگی غدد لنفاوی زیربغلی، کمک کننده است. آنچه از اهمیت ویژه ای برخوردار است این موضوع است که بزرگی غدد لنفاوی زیر بغل می تواند به دلیل ضایعات خوش خیم و حتی التهاب ها و ضربه به ناحیه دست یا پستان باشد. بنابراین اگرچه این علامت بیمار را به سمت بررسی های بیشتر هدایت می کند ولی باید دانست که این حالت از ابتدا نگران کننده نیست.


تغییر اندازه پستان
گاهی اوقات به علت بزرگی بیش از حد یک تومور یا التهاب قابل توجه دور تومورهای کوچک تر، پستان در یک طرف، به طور واضحی بزرگ تر از طرف مقابل میشود. البته اندازه ی دو پستان در افراد سالم نیز کاملا مشابه نیست ولی بزرگی یک پستان نسبت به طرف دیگر که اخیرا ایجاد شده است، باید مورد توجه قرار گیرد و با انجام معاینه از عدم وجود توده و سلامت پستان مطمئن شد، گاهی هم تومورهای خوش خیم و نیز ضربه به پستان، خونریزی یا التهاب ناشی از تجمع شیر در پستان(به ویژه در خانمهای باردار و شیرده) و کیست های بزرگ، باعث این عدم تقارن می شوند که با معاینه و استفاده از روش های تشخیصی، می توان نوع آنها را تعیین کرد.


تهاجم به اعضای دیگر
ندرتا سرطان پستان بدون هیچ علامتی در خود پستان، علائمی در اعضای دیگر نشان می دهد که ممکن است به صورت درد استخوانی در یک محل خاص، تنگی نفس به دنبال درگیری ریه، زردی و سایر علائم ناشی از بزرگی کبد و…  باشد. در این موارد معاینه دقیق بیمار و بررسی های تشخیصی می توانند وجود بیماری را در پستان مشخص کنند.
در این مقاله نشانه ها، علل و علائم سرطان سینه برای آشنایی هرچه تمام تر شما عزیزان شرح داده شد؛ اما طبق رسالت سایت تخصصی زیمد تمام مطالب به طور کامل در اختیار شما قرار داده میشود، پس نحوه درمان، پیشگیری و تشخیص سرطان سینه را در قسمت دوم دنبال کنید.

 

مصطفی ضرابی

خواندن 21 دفعه

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.