شنبه, 09 فروردين 1399 ساعت 11:14

متاستاز استخوان چیست؟

نوشته شده توسط 
این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

وقتی فردی دچار سرطان ریه، پستان، پروستات، تیروئید یا اعضای دیگر شود و سلول های سرطانی خود را به استخوان رسانده و در آن شروع به رشد کنند، می گویند سرطان به استخوان متاستاز داده است یا متاستاز استخوانی بوجود آمده است.
متاستاز استخوانی در افرادی اتفاق می‌افتد که دچار سرطانی هستند که در خارج از استخوان‌ها آغاز شده است.
سلول‌های سرطانی از محل اولیه جدا می‌شوند و در جریان خون و دستگاه لنفاوی به حرکت درمی‌آیند.
هنگامی‌که سرطان به اندام‌های دور دست بدن گسترش می‌یابد، این فرآیند را متاستاز می‌نامند. مکان‌های رایج صورت گرفتن متاستاز شامل استخوان، ریه و کبد است.
در حقیقت متاستاز استخوان نوعی تومور استخوان است که منشا آن از سایر بافت های غیر استخوانی است.
بطور متوسط هر سال بیش از یک میلیون سرطان تشخیص داده می شود و نیمی از آنها می توانند به استخوان متاستاز پیدا کنند.
منشا اکثر متاستازهای استخوان شامل سرطان ریه، پستان، پروستات، تیروئید و کلیه است. با بهبود مراقبت های پزشکی در سال های اخیر، هر ساله تعداد بیشتری از بیماران با سرطان های ریه، پستان و پروستات عمر بیشتری می کنند و همین امر موجب می شود بیشتر با عوارض بیماری که یکی از آنها متاستاز به استخوان است روبرو شوند.
مهم ترین راه انتشار سلول های سرطانی از بافت سرطانی اولیه، جریان خون وریدی است، یعنی همان جریان خونی که از بافت خارج شده و به قلب می رود، می تواند سلول های سرطانی را با خود حمل کرده و به بافت هایی که جریان خون وریدی را دریافت می کنند (کبد و ریه) برده و بنشاند.
البته هر سلول سرطانی در هر بافتی نمی تواند تکثیر پیدا کند و بافت میزبان باید بتواند شرایط لازم برای رشد سلول ها را در اختیار آنها بگذارد.
استخوان از لحاظ شیوع، سومین بافتی است که میزبان سلول های سرطانی از بافت های دیگر می شود.
متاستاز به کبد و ریه معمولا تا وقتی به مراحل پیشرفته نرسد، علامتی ایجاد نکرده و بیمار متوجه آن نمی شود، ولی متاستاز در استخوان معمولا دردناک است و زودتر تشخیص داده می شود.
در تمام انواع سرطان، خطر متاستاز استخوانی وجود دارد، گرچه پزشک نمی‌تواند با اطمینان بگوید که آیا سرطان شخص بیمار گسترش خواهد یافت.
احتمال ایجاد متاستاز استخوانی در انواع خاصی از سرطان بیش‌تر است.
این انواع شامل سرطان‌های پستان، تیروئید، پروستات، ریه و کلیه می‌باشند. در ضمن، احتمال اینکه تومورهای بزرگ تر که به غدد لنفاوی گسترش یافته‌اند به استخوان‌ها گسترش یابند هم بیش‌تر است.
متاستاز استخوان بیشتر در استخوان های ستون مهره، لگن، دنده، جمجمه، بازو و ران ایجاد می شود.
متاستاز استخوانی امکان دارد در هر استخوانی ایجاد شود. اما سرطان از همه بیش‌تر به استخوان‌هایی گسترش می‌یابد که در نزدیکی مرکز بدن قرار دارند. ستون فقرات رایج‌ترین محل تشکیل متاستاز استخوانی است. دیگر نواحی رایج ایجاد متاستاز استخوانی شامل استخوان ران، استخوان بازو، دنده‌ها، لگن، و جمجمه می‌باشد.
درمان این بیماران یک کار تیمی است و نیاز به مشارکت نزدیک جراح ارتوپد، متخصص انکولوژیست، متخصص رادیوتراپی، متخصص درد و متخصص روانپزشکی دارد.
راه های درمان متاستاز استخوان
متاستاز‌های استخوانی معمولا معالجه‌پذیر نیستند، اما شاید با انجام درمان بتوان متاستاز‌ها را کوچک تر کرد و علائم را تخفیف داد. بیمار باید درباره علائم یا عوارض جانبی جدیدی که مشاهده می‌کند با پزشک صحبت کند.
دارو‌هایی که در درمان‌های سرطان اولیه استفاده می‌شوند، همانند شیمی‌درمانی و هورمون‌درمانی، ادامه می‌یابد.
این داروها، که بیمار آنها را بلع می‌نماید یا آنها را در بدن او تزریق می‌کنند، به هر سلول سرطانی که در بدن وجود داشته باشد حمله می‌کنند.
درمان‌های سیستمیک در اغلب موارد بر علیه سرطان مۆثر هستند، اما امکان دارد باعث بروز عوارض جانبی مانند تهوع، استفراغ، خستگی، ریزش مو و افزایش خطر عفونت شوند.
بیس فسفونات‌ها دسته‌ای از دارو‌ها هستند که استخوان‌های ضعیف را درمان می‌کنند. از این دارو‌ها می‌توان برای درمان پوکی استخوان استفاده نمود، که در این بیماری استخوان‌ها باریک و ضعیف می‌شوند.
در برخی از بیماران سرطانی خاص، ممکن است بیس فسفونات‌ها در کنترل کردن درد استخوان، کاهش دادن صدمه وارده به استخوان‌ها، پایین آوردن سطح افزایش یافته کلسیم، و کم‌تر کردن خطر شکستگی استخوان‌ها مفید واقع شوند. امکان دارد عوارض جانبی شامل خستگی؛ تهوع، استفراغ، کم‌خونی، و درد استخوان یا مفاصل باشد. یکی از عوارض جانبی خطرناک، اما نادر، مرگ ناشی از نرم شدن فک (jawbone death) است.
در درمان‌های موضعی، تنها بر استخوان یا استخوان‌هایی تأکید می‌شود که سرطان به آنها گسترش یافته است. در این درمان‌ها، تومور نابود شده یا رشد سلول‌های سرطانی کند می‌شود.
پرتودرمانی خارجی، که در آن از پرتو‌های پرانرژی برای کشتن سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود، شبیه رادیوگرافی است ولی بسیار قوی‌تر از آن می‌باشد.
رادیوتراپی نمی تواند سلول های سرطانی را کاملا نابود کند، بلکه فقط تعداد آنها را کاهش می دهد.
ریشه‌کنی (ablation) یک درمان موضعی دیگر است که در آن با استفاده از سرما، گرما، جریان الکتریکی، یا الکل، تومور را از بین می‌برند.
در یک درمان موضعی دیگر، سیمان استخوانی تزریق می‌کنند تا به تثبیت یا محکم شدن ناحیه مربوطه کمک شود.
اغلب از جراحی به‌عنوان درمانی برای کمک به تثبیت یا محکم‌سازی استخوان ضعیف‌شده‌ای استفاده می‌کنند که شاید در معرض خطر شکستن باشد. امکان دارد پزشک میله‌ها، پیچ‌ها، میخ‌ها، یا صفحه‌هایی را در داخل استخوان قرار دهد تا به تثبیت یا محکم شدن استخوان کمک کنند و از شکستن آن جلوگیری نمایند. برای مرمت استخوان‌های شکسته از جراحی هم استفاده می‌شود. اما استخوان‌هایی که در اثر سرطان می‌شکنند اغلب خوب التیام نمی‌یابند. امکان دارد تأکید پزشک بر این باشد که تلاش نماید از شکستن استخوان جلوگیری شود.
در بسیاری از موارد، درمان‌های متاستاز استخوانی در کاهش دادن درد استخوان هم مفید واقع می‌شود. اما اگر درد ادامه یابد، ممکن است پزشک مسکن‌هایی را تجویز کند که می‌توان بدون نسخه خرید، مانند استامینوفن، ایبوپروفن، یا ناپروکسون. اگر با مصرف این دارو‌ها درد تخفیف نیابد، امکان دارد پزشک مسکنی قوی‌تر مانند کدئین، هیدروکودون، اکسی کودون، یا مورفین تجویز نماید.
متاستاز‌های استخوانی معمولاً معالجه‌پذیر نیستند، اما شاید با انجام درمان بتوان متاستاز‌ها را کوچک تر کرد و علائم را تخفیف داد. بیمار باید درباره علائم یا عوارض جانبی جدیدی که مشاهده می‌کند با پزشک صحبت کند. اگر بیمار از طریق مطرح کردن پرسش‌ها و یاد گرفتن مطالب بیش‌تری درباره بیماری خود و درمان آن و مراقبت نمودن از خود نقش فعالی را در بهداشت خود ایفا کند، امکان دارد سریع‌تر بهبود یابد. بیمار باید با پزشک خود درباره دیگر گزینه‌های درمان (که شاید برای او مناسب باشند) صحبت کند.


سه راه اصلی درمان متاستاز استخوان
۱- رادیوتراپی
تاباندن اشعه گاما به بافت سرطانی یکی از روش های موثر برای از بین بردن این سلول ها است. تابش این اشعه در بدن ایجاد مولکول هایی به نام رادیکال های آزاد می کند و این مولکول ها موجب آسیب DNA سلول های سرطانی و از بین رفتن آنها می شود. البته این اتفاق می تواند برای سلول های سالم هم بیفتد، ولی چون در سلول های سرطانی به علت سرعت زیاد تکثیر، سرعت ساختن DNA بیشتر از سلول های سالم است، تاثیر اشعه روی سلول های سرطانی بیشتر است.
هورمون های ضد استروژن می توانند رشد سلول های سرطانی پستان و پروستات را کم کرده و در این موارد بکار برده می شود
رادیوتراپی نمی تواند سلول های سرطانی را کاملا نابود کند، بلکه فقط تعداد آنها را کاهش می دهد. با این حال همین کمک کافی است تا بتواند درد استخوانی بیمار را کاهش دهد.
درد بیمار معمولا بعد از یک تا دو هفته از انجام رادیوتراپی کاهش می یابد، ولی حداکثر کاهش درد بعد از چند ماه است. رادیوتراپی ممکن است همراه با عمل جراحی به کار برود.
تابش اشعه گاما معمولا توسط دستگاه هایی انجام می شود که منبع آنها در نزدیک بدن بیمار قرار گرفته و پزشک متخصص رادیوتراپی می تواند مقدار مناسبی از اشعه را به نواحی از استخوان های بدن که حاوی سلول های سرطانی هستند بتاباند.
گاهی اوقات و در موارد انتشار وسیع سلول های سرطانی، روش دیگر، تزریق مواد رادیواکتیو به بدن است. موادی که حاوی مولکول های رادیواکتیو بخصوصی هستند از طریق جریان خون به بدن بیمار تزریق می شوند. این مواد بیشتر جذب استخوان می شوند و بنابراین تابش گاما بیشتر در نواحی استخوانی صورت می گیرد.
۲- شیمی درمانی
گاهی اوقات برای درمان تومورهای متاستاتیک از شیمی درمانی استفاده می شود. در این روش داروهایی به بیمار داده می شود که موجب اختلال در تکثیر سلولی می شوند و چون تکثیر سلولی در سلول های سرطانی بیش از سلول های طبیعی بدن است، این داروها بیشتر روی سلول های سرطانی تاثیر مخرب دارند تا روی سلول های سالم.
مشخص است که هم رادیوتراپی و هم شیمی درمانی روی سلول ها و بافت های طبیعی هم اثر مخرب دارند و به همین علت است که این روش های درمانی عوارض فراوانی دارند.
گاهی اوقات از هورمون ها برای درمان بعضی تومورهای متاستاتیک استفاده می کنند. هورمون های ضد استروژن می توانند رشد سلول های سرطانی پستان و پروستات را کم کرده و در این موارد بکار برده می شود.
همچنین گاهی اوقات از دسته ای از داروها به نام بیس فسفونات ها مانند آلندرونات برای درمان بعضی تومورهای متاستاتیک مثل سرطان های پستان و پروستات استفاده می شود. این داروها می توانند فعالیت سلول هایی به نام استئوکلاست ها را که مسئول جذب کلسیم از سلول های سالم هستند کاهش دهد.
در مواردی هم که پیشرفت تومور به حدی بوده که بیش از نصف محیط استخوان بر اثر تومور از بین رفته، نیاز به جراحی وجود دارد.
۳- جراحی
تومورهای متاستاتیک به تدریج استخوان را ضعیف می کنند و این روند آنقدر ادامه می یابد که بالاخره استخوان بر اثر ضربه خفیفی می شکند. به این فرآیند شکستگی پاتولوژیک یا مرضی استخوان می گویند.
شکسته شدن استخوان در محل متاستاز یک فاجعه است. این شکستگی ها یا اصلا جوش نمی خورند و یا به سختی جوش می خورند. پس تمام سعی پزشک معالج ارتوپد این است که وقتی می بیند تومور آنقدر رشد کرده که شکستگی قریب الوقوع است مانع از آن شود. این کار با انجام عمل جراحی و تقویت استخوان با کارگذاری ابزارهای فلزی در استخوان انجام می گیرد.
مسلما اگر استخوان آنقدر ضعیف شود که بشکند هم معمولا پزشک معالج راهی بجز انجام عمل جراحی ندارد. معمولا وقتی تومور متاستاتیک آنقدر پیشرفت کرد که در محل استخوان مبتلا درد ایجاد شد، این به معنای قریب الوقوع بودن شکستگی است و بیمار در این مواقع معمولا نیاز به جراحی پیشگیرانه دارد. این اعمال جراحی درد بیمار را هم تا حدود زیادی از بین می برند، چون موجب کاهش فشار به استخوان در محل تومور می شوند.
در مواردی هم که پیشرفت تومور به حدی بوده که بیش از نصف محیط استخوان بر اثر تومور از بین رفته، نیاز به جراحی وجود دارد. نوع عمل جراحی که برای بیمار انجام می شود بسته به محل درگیری استخوان متفاوت است.
وقتی انتهای استخوان های بلند درگیر می شود ( مثلا بالای استخوان بازو یا ران) درمان بصورت تعویض مفصل است، به این صورت که کل استخوان درگیر خارج شده و آن را با مشابه فلزی جایگزین می کنند. وقتی درگیری در قسمت های وسط استخوان است ( مثلاً در وسط ران یا بازو) یک نیل Nail (یک میله بلند فلزی) را در داخل کانال مرکزی استخوان قرار می دهند تا استخوان شکسته نشود.
به ندرت در درگیری قسمت های وسط استخوان از پیچ و پلاک استفاده می شود. گاهی در حین جراحی، پزشک معالج ارتوپد تومور را خارج کرده و محل خالی شده را با سیمان استخوانی پر می کند. ولی معمولا این کار انجام نمی شود و با رادیوتراپی بعد از جراحی، سعی در از بین بردن توده تومورال می شود.
متاستازهای ستون مهره ها شایع هستند، ولی به ندرت نیاز به عمل جراحی دارند و بیشتر با رادیوتراپی درمان می شوند.
علائم و تشخیص
از علائم مهم این تومورها، درد در استخوان هایی است که بر اثر متاستاز ضعیف شده اند. در ابتدا، ممکن است درد ظاهر شده و برطرف شود. در اغلب موارد درد در شب‌ها شدید‌تر می‌شود، اما با حرکت کردن شخص کاهش می‌یابد. به مرور زمان، امکان دارد با حرکت کردن شخص درد شدید‌تر شود و به‌صورت همیشگی‌تری درآید.

متاستاز استخوان
سرطانی که در ستون فقرات رشد می‌کند امکان دارد به طناب نخاعی فشار وارد نماید. ممکن است این فشار بر اعصاب تأثیر گذارد و باعث درد در اندام ها، از دست رفتن تحرک، ضعف عضلات، بی‌حسی و اشکال در ادرار کردن شود.
فشار بر طناب نخاعی را یک وضعیت اضطراری پزشکی به‌حساب می‌آورند، زیرا امکان دارد به فلج شدن شخص بیمار منجر شود. درمان‌هایی که صورت می‌گیرد شامل تزریق دارو‌های استروئیدی، پرتودرمانی، شیمی‌درمانی و جراحی است.
شاید فیزیوتراپی لازم باشد تا به بیمار کمک شود کشیدگی طبیعی عضلات (muscle tone) خود را بازیابد.
شاید پزشک دستور دهد تست‌های تصویربرداری انجام شود تا پی ببرد که آیا سرطان به استخوان‌ها گسترش یافته است، حتی اگر بیمار متوجه هیچ علائمی نشده باشد. در این تست‌ها، قسمت داخل بدن مشاهده می‌شود
متاستاز استخوانی اغلب با ضعیف‌تر کردن استخوان‌ها به آنها صدمه می‌زند. به مرور زمان، امکان دارد این امر، حتی در طول انجام فعالیت‌های عادی مانند سرفه کردن یا نشستن در صندلی، باعث شکستن استخوان‌ها شود.
در موارد دیگر، ممکن است متاستاز استخوانی عامل سخت‌تر شدن استخوان‌ها باشد، گرچه هنوز هم امکان شکستن استخوان‌ها وجود دارد . در برخی از موارد، ممکن است متاستاز استخوانی دارای هر دو ویژگی باشد.
از مشکلات دیگر بیماران با متاستاز استخوانی، کم خونی است که می تواند موجب ضعف و بیحالی بیمار شود.


تشخیص متاستاز استخوان
ممکن است منشاء سرطان اولیه بیمار از قبل مشخص شده باشد و بیمار به علت درد استخوان به پزشک مراجعه کند. گاهی هم تنها مشکل بیمار، درد استخوانی است و بیمار از اینکه منشاء بیماری وی محل دیگری است بی اطلاع است.
شاید پزشک دستور دهد تست‌های تصویربرداری انجام شود تا پی ببرد که آیا سرطان به استخوان‌ها گسترش یافته است، حتی اگر بیمار متوجه هیچ علائمی نشده باشد. در این تست‌ها، قسمت داخل بدن مشاهده می‌شود.
پزشک معالج ممکن است از رادیوگرافی ساده برای تشخیص متاستاز استفاده کند. در مواردی که بیمار از درد استخوان شاکی است و پزشک در رادیوگرافی وی علائمی از تخریب استخوان مشاهده می کند، اگر سن بیمار بالای ۴۵ سال باشد، یکی از احتمال هایی که در ذهن او مطرح می شود، تومورهای متاستاتیک است.
استخوان ممکن است در نواحی که سلول های سرطانی رشد کرده اند از بین رفته باشد و در رادیوگرافی، این مناطق به صورت تیره دیده می شوند. سلول های سرطانی ممکن است در محل رشدشان استخوانسازی کنند که در رادیوگرافی بصورت مناطق سفیدرنگ دیده می شوند. در بعضی تومورها ممکن است هم مناطق تخریب استخوان و هم مناطق استخوان سازی دیده شوند.
اسکن رادیوایزوتوپ یا بون اسکن می تواند به پزشک نشان دهد که آیا فقط یک استخوان از بدن درگیر شده یا استخوان های دیگر هم مبتلا شده اند. به زبان دیگر این نوع تصویربرداری انتشار تومور در کل اسکلت را نشان می دهد.
پزشک معالج ممکن است از سی تی اسکن یا ام آر آی هم برای بررسی بیشتر تومور استفاده کند.
آزمایشات خون هم می توانند اطلاعات مفیدی هم در مورد تشخیص بیماری و هم در مورد بررسی میزان فعالیت بیماری در اختیار پزشک قرار دهد.
چون متاستاز استخوانی به استخوان‌ها صدمه می‌زند، در اغلب موارد کلسیم از استخوان به داخل جریان خون رهاسازی می‌شود. امکان دارد بالا بودن سطح کلسیم مشکلی جدی باشد و ممکن است به تهوع، یبوست، کم آبی (دهیدراسیون)، و حتی اغما (کما) منجر شود.
امکان دارد پزشک نمونه‌ای از بافت استخوان را به آزمایشگاه بفرستد تا وجود متاستاز استخوانی تأیید شود.

 

خواندن 43 دفعه

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.