کلینیک امید تهران: حمايت از بيمار سرطاني به اين معني نيست كه شما همه زندگي‌تان را تعطيل كنيد و با ترحم بخواهيد براي بيمار دلسوزي يا تلاش كنيد او را به مرحله قبول وضعيت جديد خود برسانيد، بدون اينكه خود اين واقعيت را پذيرفته باشيد و دائم به گريه و نااميدي وقت بگذرانيد. بهتر است مثل هزاران نفر ديگر در حد توانتان براي گذر از اين امتحان خدا تلاش كنيد. حمايت از بيمار سرطاني يعني كمك به تقويت بنيه جسمي، روحي و معنوي بيمار تا بتواند حتي از يك روز زندگي خود استفاده مفيد و لذتبخش كند. اگر مي‌خواهيد مراقب خوبي براي بيمارتان باشيد، بهتر است قبل از آن با اين راه‌ها به‌خودتان و بعد به بيمار كمك كنيد: توان جسمي، روحي و معنوي شما كه مراقب هستيد هم در اين دوران، اهميت مي‌يابد. خودتان را فراموش نكنيد. اغلب ما جمله «مراقب خودت باش» را به ديگران مي‌گوييم درحالي‌كه ما اول وظيفه داريم مراقب خودمان باشيم چون اگر اينطور نباشد زود خسته مي‌شويم يا مراقبت اثر‌گذاري نخواهيم داشت.

سوز، سواد و سليقه براي مراقبت لازم است. مراقبي كه دلسوز نباشد حوصله شنيدن آه‌و ناله و حتي درددل بيمار را ندارد، پس مهرباني‌تان را حفظ كنيد؛ مراقبت خوب، آهسته و پيوسته است. يك مراقب با سليقه مثلا با ابتكاراتي شبيه برنامه‌ريزي بلندمدت براي يك كارگروهي و دخالت دادن بيمار در فعاليت‌هاي اميدبخش با لحاظ شرايط او كمك مي‌كند تا اميد به زندگي بيمار را زنده نگه دارد.

اگر بيمار شما به انجام شيمي‌درماني توصيه شده باشد به اين معني نيست كه در وضعيت خطرناكي است اما بدانيد اين دوره سخت است. پس، از انتقال حرف‌هاي ناراحت‌كننده، برنامه‌هاي روزانه تكراري و رفت‌وآمدهاي غيرضروري اجتناب كنيد تا از خستگي بيمار كم شود.

ذائقه غذايي در ايام شيمي‌درماني تغيير مي‌كند. اين را به‌حساب حساس شدن افراطي بيمارتان نگذاريد و با او همدلي كنيد.

حمايت از بيمار سرطاني اگر شبكه‌اي باشد يعني چند نفر، هركدام بخش كوچكي از كارها را به‌عهده بگيرند، نتيجه بهتري خواهد داشت.

از نخستين جلسات دائمي درمان بيمار وقت خود را بسنجيد و اگر قرار است مثلا تا يك‌ماه دائم مرخصي بگيريد و او را تا جلسه شيمي‌درماني همراهي كنيد، بهتر است از همين حالا مراقبت معتدلي داشته باشيد مثلا براي روزهاي شيمي‌درماني او سرويس هماهنگ كنيد چراكه وقتي مراقبت شما كم شود، بيمار پيش خودش فكرهاي نااميدكننده‌اي پيدا مي‌كند، مثل اينكه ديگر از من خسته شدند.

به فكر 3 نوع مراقبت باشيد

1 - مراقبت جسماني براي هر فرد سرطاني خاص اوست و بايد به‌دنبال پيدا كردن شيوه مورد نياز بيمار خود باشيد. جسم بيمار ممكن است به مراقبت ويژه‌اي مثل پرهيز غذايي، غذاهاي تقويتي، ورزش‌هاي خاص و... نياز پيدا كند و شما به‌عنوان فرد حامي براي مراقبت جسماني از بيمار سرطاني نياز به اطلاعات داريد. براي افزايش آگاهي خود مي‌توانيد از ملاقات پزشك بيمار، خواندن كتاب، شركت در جلسات گروهي افراد مبتلا به سرطان و... استفاده كنيد. مثل هميشه نه افراط و نه تفريط داشته باشيد. برنامه دارويي، غذايي و... بيمار را با پزشك در ميان بگذاريد و به او اطمينان كنيد. اينكه فكر كنيد مثلا تعداد وعده‌هاي بيشتر غذاهاي گوشتي مقوي است يا... به بيمار كمك نمي‌كند.

2- اين فقط جسم بيمار نيست كه در روزهاي بيماري خسته مي‌شود، روحيه بيمار شما در اين دوران بسيار آسيب‌پذير مي‌شود تا جايي كه شايد علاوه بر مشكلات جسماني دچار بيماري‌هاي روحي مانند افسردگي هم شود. افكاري كه از نااميدي برمي‌آيد، از مهم‌ترين فكرهاي آزار‌دهنده فرد بيمار است. روحيه اميدوار و با نشاط افراد سرطاني از مهم‌ترين كمك‌كننده‌هاي نتيجه گرفتن از اقدامات درماني است. سلامت رواني و جسماني 2 حلقه به هم متصل‌اند. اگر مي‌خواهيد به بيمارتان كمك كنيد سعي كنيد اگر حلقه دوم كه مربوط به جسم اوست آسيبي ديده، حلقه اول را حفظ كنيد. اين دو حلقه با هم ارتباط نزديكي دارند، طوري كه حفظ هركدام به بهبودي ديگري كمك مي‌كند. از راهكارهاي زير مي‌توانيد براي بهبود تقويت روحيه بيمارتان كمك بگيريد:

من فقط مي‌دانم، چقدر وقت دارم: اغلب بيماران سرطاني از ترس مرگ، روحيه خود را مي‌بازند. تا حالا به اين فكر كرده‌ايد كه فرق يك بيمار سرطاني با فرد معمولي از نظر نزديكي به مرگ چيست؟ گاهي سال‌ها از شروع بيماري سرطان يك فرد گذشته اما او زندگي عادي خود را دارد و فردي كه سالم است بدون هيچ نشانه بر اثر تصادف، سكته و... جان خود را از دست مي‌دهد؛ پس فرق بيمار شما در بدترين حالت ممكن با شما فقط اين است كه او تقريبا مي‌داند چقدر مهلت براي زندگي دارد. استاد محمد شجاعي، نويسنده كتاب معروف آشتي با امام زمان و بسياري از كتاب‌هاي حوزه خانواده، حوزه و دانشگاه و... در شرح حال زندگي خود مي‌گويد:

آزمايش‌هايم نشان داد كه مبتلا به سرطان شده‌ام اما به‌نظر من لحظه قبل و بعد گفتن اين خبر تفاوتي نكرد. زندگي معمولي خودم را با سرطان ادامه دادم و شروع به جلسات شيمي‌درماني كردم. طي ساعت‌هاي حضورم در بيمارستان به نوشتن كتاب آشتي با امام زمان پرداختم و حتي گاهي كه وقت كم مي‌آوردم براي ساعت‌هاي شيمي‌درماني‌ام هم به مردم وقت مشاوره مي‌دادم و در بيمارستان جلسه مشاوره برگزار مي‌كردم و حالا پزشكان از برطرف شدن سرطانم مي‌گويند.

مهماني به شرط: ايام بيماري بهانه‌اي مي‌شود براي صله‌رحم از بيمار؛ اين ديد و بازديد‌ها نشانه علاقه و احترام فرد بيمار بين دوستان و اقوام است. اما اگر اين ديد و بازيد‌ها از صبح تا شب باشد و مطابق با ميل بيمار نباشد مي‌تواند موجب پريشاني، فشار رواني و... او نيز شود. پس با برنامه‌ريزي خانوادگي اين ملاقات‌ها را به نوعي ترتيب دهيد كه بيمار احساس راحتي كند.

بسيار سفر بايد تا...: سفرهاي تفريحي و زيارتي مي‌تواند كمك خوبي براي آرام كردن بيماران باشد.

خانه را آرام كنيد: دنبال مقصر نباشيد تا بدانيد چه‌كسي زمينه بيماري را ايجاد كرده مثلا فرد سيگاري، فردي كه ريشه ارثي سرطان داشته، بحث پيرامون مشكلات مالي و... چراكه پژوهش‌ها نشان داده است كه خانه‌هاي ناآرام احتمال اثر بخشي درمان سرطان را كم مي‌كند. خانه آرام مي‌تواند علاوه بر كمك به روحيه بيمار، جسم او را هم آرام كند.

گوش شنوا داشته باشيد: نيازي نيست هميشه براي گلايه‌هاي فرد بيمار جوابي داشته باشيد، گاهي لازم است فقط صبور باشيد و با گوش شنوا، سخنان او را بشنويد تا آرام شود.

بيكاري ممنوع: بيكاري حتي در روزهاي عادي هم مي‌تواند به روحيه افراد صدمه بزند. اين توصيه براي بيماران سرطاني خيلي مهم‌تر است. تا جايي كه توان جسماني به بيمار اجازه مي‌دهد. به او كمك كنيد تا زندگي عادي قبل اعم از سركار رفتن، كار خانه و... را انجام دهد. انجام كارهاي هنري هم در اين دوران به حفظ روحيه و تخليه هيجانات منفي كمك مي‌كند.

معجزه ورزش: ورزش علاوه بر كمك به تقويت جسم، انرژي روحي بيمار و اميد به زندگي او را بالا مي‌برد. از ورزش غافل نشويد اما اينكه چه ورزشي براي بيمار شما خوب است را از پزشك او جويا شويد.

تلقين مثبت: براي كمك به رسيدن بيمار به مرحله پذيرش بيماري، شركت در جلسات گروهي افراد مبتلا به سرطان، سرزدن به سايت انجمن‌ها، تقويت اعتقادات و اميد بيمار و... مهم است. در كنار اين استفاده كلامي، پوستر و... كه حاوي جملات كوتاه اميد‌دهنده باشد براي فرد مهم است. كمك كنيد تا بيمار دوره درمان خود را مرحله مبارزه با بيماري بداند كه گذر با صبر و توكل از آن، نتيجه موفقيت در امتحان خدا را خواهد داشت.

3- سومين قسمت مهم وجود ما كه در ايام بيماري دچار چالش مي‌شود، باورها و اعتقادات ماست. بهداشت معنوي را فراموش نكنيد. باورهاي هر فرد روحيه و افكار او را جهت‌دهي مي‌كندكه مي‌تواند سخت‌ترين لحظات را براي فرد قابل هضم كند.

دوران سخت بيماري سرطان هم براي شما زمان امتحان خداست و هم براي بيمارتان؛ پس سعي كنيد با نگاه امتحان به سرطان نگاه كنيد نه بحراني كه هيچ‌كس از پس آن برنمي‌آيد. خدايي كه اين امتحان را طراحي كرده، اگر بخواهد و به نفع شما باشد مي‌تواند امتحان را پايان دهد. گذشته از اين اگر در امتحان سخت سرطان قرار گرفته‌ايد بايد به توانايي و قدرت خودتان آفرين بگوييد. اين يعني شما به اندازه سختي بزرگ اين بيماري، بزرگ هستيد در غيراين صورت دچار اين سختي نمي‌شديد. اين حرف‌ها شعار نيست، تجربه بنده‌هاي خوب است كه با همين باورها با آرمش از دوران سخت زندگي خود گذشته‌اند. امروز حتي روانشناسان غربي نيز به توانايي ارزش‌هاي معنوي در كنترل عواطف و احساسات، غلبه بر بيماري‌ها و... اعتراف كرده‌اند.

اگر بيمارتان روحيه خود را از دست داده و فكر مي‌كند كه خدا او را فراموش كرده، خدا در حال عذاب اوست و... بهتر است به اين توصيه معنوي كه در امور دنيايي به زير دستان خود نگاه كنيد فكر كنيد و افرادي كه در نزديكي شما هستند و شرايط سختي دارند را به او يادآوري كنيد.

از اين گذشته اگر بيماري و سختي صرفا دليل عذاب خداوند باشد، پس دليل بيماري افراد محبوب خداوند مثل حضرت ايوب كه در تاريخ آمده است، از شدت بيماري كرم به بدن ايشان افتاده بود را چطور مي‌توان توضيح داد؟

بعضي‌ها خوش قول هستند و از زمان توفاني مانند دوره درمان سرطان براي قول و قرار گذاشتن با خدا استفاده مي‌كنند و روزهاي بيماري‌شان مي‌شود شروع دوره جديدي از زندگي‌شان اما بعضي‌ها به قول قرآن بدقول‌ هستند (يونس، آيه12) و قول دوران توفاني زندگي‌شان را زود فراموش مي‌كنند. شما به‌عنوان يك مراقب دلسوز و آگاه مي‌توانيد از فرصت استفاده كنيد و دوران توفاني درمان سرطان را به شروع دوره جديد زندگي بيمارتان تبديل كنيد. براي شروع اين دوره جديد بايد قدم اول را از توبه آغاز كنيد. ممكن است شنيده باشيد كه طبق آيه قرآن، توبه فردي كه در حال مرگ است پذيرفته نيست اما بهتر است بدانيد بيماري سرطان درمان‌پذير است و پزشكان نمي‌توانند به‌طور قطع درباره بهبودي يا عدم‌بهبودي آن نظر بدهند. به عبارتي، بيمار سرطاني نشانه‌هاي بيماري را ديده نه نشانه‌هاي مرگ حتمي را و اين يعني شامل اين آيه قرآن نمي‌شود.

 

 

کلینیک امید تهران: زمان پایانی زندگی برای هر کس متفاوت است. در آن زمان هر فردی نیاز به اطلاعات و حمایت خاصی دارد. سؤالات و نگرانی های بیمار و اعضای خانواده ی او پیرامون روزهای آخر زندگی باید با تیم درمانی مورد بحث قرار گیرد.
وقتی تیم درمانی ادعا می کند که دیگر سرطان قابل کنترل نیست، آزمایش های پزشکی و درمان های سرطان متوقف می شوند، اما مراقبت از بیمار هم چنان ادامه می یابد. در این زمان مراقبت های بیمار روی فراهم آوردن آسایش برای او متمرکز است و بیمار دارو و درمان های مختلفی را برای کنترل درد و سایر علایم نظیر یبوست، حالت تهوع و تنگی نفس دریافت می کند. بعضی از بیماران در این حالت تمایل دارند که بیش تر در خانه بمانند، در حالی که بعضی دیگر ترجیح می دهند که به بیمارستان و سایر مراکز بروند.
زمان پایانی زندگی برای هر کس متفاوت است. در آن زمان هر فردی نیاز به اطلاعات و حمایت خاصی دارد. سؤالات و نگرانی های بیمار و اعضای خانواده او پیرامون روزهای آخر زندگی باید با تیم درمانی مورد بحث قرار گیرد. اطلاعاتی که در زیر ارائه می شود، می تواند به پاره ای از سؤالات بیمار، اعضای خانواده و مراقبان او در این خصوص پاسخ دهد.
1. تا کی زنده می مانم؟
بیمار و سایر اعضای خانواده  او اغلب دوست دارند بدانند که بیمار تا چه مدت دیگر زنده است. این سؤال اساساً سؤالی است بسیار سخت، که نمی توان به راحتی به آن پاسخ داد. عواملی نظیر، محل قرار گرفتن سرطان و وجود سایر بیماری های همراه با آن چه که ممکن است در آینده رخ دهد، تأثیر می گذارد. اگر چه دکترها ممکن است بر اساس آن چه که در مورد بیمار می دانند، بتوانند زمانی را تخمین بزنند، اما برای این کار با تردید عمل می کنند. دکترها از این که در بیمار امیدی کاذب به وجود آورند یا امیدهای او را تخریب کنند در هراسند.

2. چه زمانی مراقب می تواند از متخصصان کمک بگیرد؟
در مراقبت های خانگی مراقب ممکن است به اطلاعات تخصصی نیاز داشته باشد، از این رو مراقب می تواند در موارد زیر با دکترها یا پرستاران بیمار تماس گیرد:
- بیمار به رغم داروهای تجویز شده برای کاهش دردهایش، هم چنان درد می کشد.
- بیمار آرزده به نظر می آید و ناله می کند.
- بیمار در تنفس مشکل دارد و به نظر نگران می آید.
- بیمار قادر به ادرار و خالی کردن مثانه نیست.
- بیمار غش می کند.
- بیمار بسیار افسرده است و راجع به خودکشی حرف می زند.
- مراقب برای دادن دارو به بیمار با مشکل روبه روست.
- مراقب به خاطر مراقبت های زیاد به شدت از پا در آمده، و یا به قدری خسته یا ترسیده است که دیگر تمایلی به ماندن با بیمار ندارد.
- در هر زمان دیگری که مراقب نمی داند که چگونه باید شرایط را اداره کند.

3. از چه راههایی مراقب می تواند برای بیمار آسایش به وجود آورد؟
هر کس نیازهای خاصی دارد، اما بسیاری از احساسات منفی بیماران در شرایط سخت و پایانی زندگی تقریباً یکسان اند. این عواطف شامل ترس از تنها ماندن یا ترس از سربار شدن هستند. آن ها همین طور از این که اعتبار شان پایین آید یا این که نتوانند خود را کنترل کنند، می ترسند.
بعضی از راه هایی که مراقبان می توانند با استفاده از آن ها برای بیمار آرامش فراهم آورند عبارتند از:
- همراه بیمار باشید، با او حرف بزنید، فیلم تماشا کنید، چیزی برای او بخوانید، یا فقط در کنار او باشید.
- به بیمار اجازه دهید تا ترس ها و نگرانی های خود را از مرگ ابراز کند، نظیر ابراز ترس های بیمار از این که خانواده و دوستان خود را ترک می کند. برای شنیدن آن ها آماده باشید.
- راجع به زندگی گذشته ی بیمار حرف بزنید.
- از یاد آوری جنبه های منفی اجتناب نکنید، چون بیش تر بیماران ترجیح می دهند که در حرف هایی که می زنند از دردهایشان نیز سخن بگویند
- به بیمار اطمینان خاطر دهید که اوامرش را در زندگی اجرا می کنید
- از او سوال کنید که آیا کاری هست که بتوانید برای او انجام دهید
- در زمانی که دوست دارد با خود تنها باشد او را تنها بگذارید

4. علایم نزدیک شدن مرگ کدامند؟ مراقب چه کارهایی برای راحتی بیمار می تواند انجام دهد؟
علایم و نشانه های خاصی می توانند به مراقب نشان دهند که مرگ در راه است. این نشانه ها به همراه توصیه هایی برای برخورد با آن ها در زیر ارائه شده است. باید به یاد داشته باشید که بیماران ممکن است همه این علایم و نشانه ها را با هم تجربه نکنند.
به علاوه، وجود یکی یا بیش تر از این علایم ضرورتاً به معنای آن نیست که بیمار در آستانه ی مرگ است. در عین حال یکی از اعضای تیم درمانی بیمار می تواند اطلاعاتی در خصوص علایمی که باید انتظار داشته باشند به مراقبان بدهد:
- چرت زدن، افزایش خواب و پاسخ ندادن به محرک‌ها (به دلیل تغییرات در سوخت و ساز بدن بیمار):
مراقبان و اعضای خانواده می توانند برای زمان هایی که بیمار بیدار است، ملاقات یا مناسبت های خانوادگی را برنامه ریزی کنند. با بیمار به طور مستقیم حرف بزنید، مانند فردی که می شنود، حتی زمانی هم که به حرف های شما پاسخ نمی دهد. بیش تر بیماران حتی در زمانی که قادر به حرف زدن نیستند هنوز می‌توانند بشنوند. اگر بیمار پاسخ نمی دهد برای گرفتن پاسخ او را تکان ندهید.
- گیجی در مورد زمان، مکان و هویت افرادی که دوست شان دارد: بی قراری، دیدن افراد یا مکان هایی که وجود ندارند؛ چنگ زدن به تشک یا لباس ( در مواردی ناشی از تغییرات سوخت و ساز بدن بیمار است.)
به آرامی زمان، تاریخ و افرادی که پیرامون او هستند را اعلام کنید. اگر بیمار بی قرار است، در جهت فرو نشاندن بی قراری او تلاش نکنید. آرام باشید و به او اطمینان خاطر دهید. حرف زدن به آرامی ممکن است بیمار را در جهت یابی مجدد کمک کند.
-کاهش روابط اجتماعی و کناره گیری از دیگران (به دلیل پایین آمدن میزان اکسیژن مغز، کاهش فشارخون و آماده شدن روانی برای مرگ): با بیمار به طور مستقیم حرف بزنید. به بیمار اجازه دهید تا بفهمد که شما به خاطر او آن جا هستید. بیمار ممکن است آگاه باشد و بتواند حرف های شما را بشنود، ولی ممکن است نتواند پاسخ دهد. متخصصان معتقدند که دادن اطمینان به بیمار، برای مثال گفتن:«خیالت راحت باشد»، برای او سودمند خواهد بود.
-کاهش نیاز به غذا و مایعات و از دست رفتن اشتها ( به دلیل نیاز کم بدن به ذخیره ی انرژی و کاهش توانایی بیمار در غذا خوردن به طریقی صحیح): به بیمار اجازه دهید که هر وقت دوست داشت غذا بخورد و مایعات بنوشد. اگر بیمار قادر به بلع باشد، خوردن بستنی، آب و آبمیوه باعث خشنودی و تغییر ذایقه ی او می شود. دهان و لب های بیمار را با استفاده از چوبک های آغشته به گلیسیرین و مرطوب کننده های مخصوص لب مرطوب نگه دارید.
- از دست رفتن کنترل ادرار و مدفوع ( به دلیل شل شدن ماهیچه های ناحیه لگن): تا جایی که امکان دارد بیمار را تمیز، خشک و در وضعیتی راحت قرار دهید. از زیر اندازهای یک بار مصرف روی تخت استفاده کنید و هر بار که کثیف شدند آن ها را تعویض کنید.
- تیره شدن رنگ یا کاهش میزان ادرار (به دلیل کاهش عملکرد کلیه یا پایین آمدن مصرف مایعات): مراقب می تواند برای جلوگیری کردن از مسدود شدن مجرای ادرار با یکی از اعضای تیم درمانی مشورت کند. به علاوه، یکی از متخصصان تیم درمانی می تواند در زمانی که مجرای ادرار بیمار به «میل زدن» احتیاج دارد طریقه ی استفاده از آن را به مراقب آموزش دهد.
- سرد شدن پوست در زمان لمس آن، به ویژه دست ها و پاها؛ پوست ممکن است کبود شود، به خصوص در طرفین بدن (به دلیل کاهش گردش خون در بخش های انتهایی بدن): استفاده از پتو می تواند بیمار را گرم نگه دارد. اگر پوست بیمار سرد است ولی بیمار خود احساس سرما نمی کند، مراقب باید آگاه باشد که با استفاده از پتوهای برقی یا زیراندازهای گرما دهنده بیمار را گرم نکند، چون ممکن است باعث سوختگی بدن او شود.
- نفس کشیدن با صدای بلند و خرخر کردن: در این حال نفس کشیدن نامنظم و کم عمق می شود، تعداد تنفس در هر دقیقه کاهش می یابد و تنفس از حالت سریع به کند در نوسان است (به دلیل انباشته شدن ضایعات در بدن که ناشی از کاهش مصرف مایعات یا کاهش گردش خون در اندام هاست).
اگر بیمار را به پهلو بخوابانید و بالش زیر سر و پشت او بگذارید، نفس کشیدن برای او راحت تر می شود. اگر چه خرخر کردن و صدای بلند تنفس ممکن است مراقب را نگران کند، ولی این امر برای خود بیمار باعث پریشانی نمی شود. در بعضی اوقات استفاده از یک منبع خارجی اکسیژن، مانند کپسول اکسیژن، ممکن است مفید باشد. اگر بیمار قادر به بلع است، خوردن بستنی به او کمک می کند.
- سر بیمار را به سمت یک منبع نور قرار دهید ( به دلیل کاهش قدرت بینایی او) و از نورهای غیر مستقیم اجتناب کنید.
- کاهش توانایی در تحمل درد ( به دلیل پیشرفت بیماری در فرد به وجود می آید).
متناسب با تجویز دکتر، داروهای ضد درد را به بیمار ارائه دهید. در صورتی که داروهای تجویز شده برای کاهش درد به نظر ناکافی می آیند با دکتر مشورت کنید. با کمک گرفتن از اعضای گروه درمانی می توانید برای کاهش درد از ماساژ و آرام سازی (ریلکسیشن) استفاده کنید.
- حرکات غیر ارادی (که به آن تشنج یا مایاکلنس (Myoclonus) می گویند)، تغییر در ضربان قلب و از دست رفتن رفلکس های بدن در پاها و دست ها، از علایم دیگر هستند که نشان می دهند مرگ نزدیک است.
5. علایم مرگ بیمار، کدامند؟
-فقدان تنفس یا ضربان قلب
- فقدان حرکت در چشم ها و بزرگ شدن مردمک چشم. پلک ها ممکن است قدری باز بمانند
- فک ها شل می شوند و دهان مقداری باز می ماند
- مثانه و روده ها تخلیه می شوند
- بیمار به لمس کردن و حرف زدن پاسخ نمی دهد. (1)
پی نوشت :
1- USA National Cancer Institute (2009) End - of - life Care: Questions and Answers. US. national Institute of Health www.cancer.gov
منبع: خدابخشی، رامین، (1388)، سرطان و بحران های روانی: سرطان زنگ بیداری، تهران، نشرقطره، چاپ اول

 

 

کلینیک امید تهران:  وجود خون در ادرار می‌‌‌تواند ناشی از خونریزی در هر قسمت سیستم ادراری و خروج خون همراه ادرار باشد. علل شایع آن شامل عفونت‌‌‌های مجرای ادراری (UTI)، صدمه به مجاری ادراری، سنگ کلیه یا مثانه، تومور مجاری ادراری یا شمارش پایین پلاکتی است.
دنبال چه باشید
• ادرار قرمز یا صورتی رنگ یا شبیه چای.
• خون یا لخته خون در ادرار
• درد هنگام ادرار کردن.
مراقبین چه کارهایی می‌‌‌توانند انجام دهند؟
• مایعات بیش‌تری به بیمار بدهید.
• در صورت نیاز کمک کنید بیمار ادرارش را بررسی کند.
در صورت بروز موارد زیر با پزشک تماس بگیرید:
• وجود خون در ادرار یا تغییر رنگ ادرار.
• وجود درد در انتهای کمر یا پهلوها حین ادرار کردن.
• ادرار تیره، صورتی رنگ یا بدبو.
• در صورتی‌که علائم بیمار با وجود درمان بهبود نیابد.
• نیاز فوری و ناگهانی به ادرار کردن.
• ادرار کردن بیش از حد معمول.
• عدم توانایی ادرار کردن.
• تب بیش‌تر از 38 درجه یا لرز.
احساس گیجی یا تفاوت بیمار با اطرافیان

کلینیک امید تهران: خونریزی از دهان معمولاً ناشی از زخم‌‌‌های دهانی، بیماری‌هاي لثه یا کاهش شمارش پلاکتی می‌‌‌باشد.
کاهش تعداد پلاکت‌‌‌ها می‌‌‌تواند عارضة جانبی شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی باشد. این مشکل معمولاً کوتاه‌مدت است. سرطان‌هايی که روی سیستم خونسازی تأثیر می‌‌‌گذارند مانند لوسمی نیز می‌‌‌تواند باعث افت پلاکت‌‌‌ها شوند. یک فرد مبتلا به کاهش تعداد پلاکت‌‌‌ها می‌‌‌تواند به‌آسانی دچار خونریزی شود. فعالیت‌‌‌‌هاي روزمره مانند مسواک زدن یا کشیدن نخ دندان در این افراد با خونریزی از دهان همراه است. عوارض جانبی شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی شامل خشکی دهان یا زخم‌‌‌های دهانی نیز می‌‌‌تواند منجر به خونریزی از دهان گردد.
دنبال چه باشید:
• خونریزی یا کبودی در دهان (لثه‌‌‌ها، زبان و غیره)
• بثورات و دانه‌‌‌های قرمز رنگ روی زبان زیر زبان، سقف دهان یا کناره‌‌‌های دهان
• خونریزی پراکنده از داخل دهان

مراقبین چه کار می‌‌‌توانند بکنند:
• قبل از هر وعده غذایی محلول شست‌وشوی دهان حاوی آب خنک به بیمار بدهید. و آب یخ در دسترس داشته باشید. اگر دهان به‌صورت منتشر دچار خونریزی است. ظرفی را برای خارج کردن محلول شست‌وشوی دهان در دسترس بگذارید.
• غذاها را قبل از مصرف درون دستگاه همزن گذاشته و نرم کنید. خشکبار و غذاهای سفت به بیمار ندهید.
• چند کیسة چای کوچک را در فریزر یخ زده کنید و بگذارید تا بیمار روی مناطق دچار خونریزی دهان فشار دهد.
در موارد زیر با پزشک تماس بگیرید.
• اولین نوبت خونریزی از دهان
• خونریزی که بیش از نیم ساعت طول بکشد.
• استفراغ خونی یا استفراغ مواردی که با رنگ قهوه‌‌‌ای تیره
احساس سرگیجه یا سبکی سر

کلینیک امید تهران: خشکی پوست می‌‌‌تواند همراه با قرمزی، سختی و گاهی درد باشد. این حالت به علت کمبود آب و چربی در لایه‌‌‌های پوست ایجاد می‌‌‌شود علل شایع خشکی پوست شامل کم‌آبی، گرما، سرما، تغذیه نامناسب عوارض جانبی پرتودرمانی یا شیمی‌درمانی است.

دنبال چه باشید
پوست قرمز، خشن و خشک (گاهی پوست خشک طبیعی به‌نظر می‌‌‌رسد.)
ترکیدگی در پوست، خونریزی خفیف در چین‌‌‌های پوستی مانند زانو و آرنج

مراقبین چه کار می‌‌‌توانند بکنند
به بیمار در مصرف کرم‌‌‌ها و روغن‌‌‌ها در نواحی که در دسترس نیست کمک کنید.
مایعات کافی به بیمار بدهید.
در موارد زیر با پزشک تماس بگیرید.
پوست بسیار خشن، قرمز یا دردناک.
بروز علائم عفونت مانند حساسیت در نواحی ترک‌های پوستی یا خروج چرک.

کلینیک امید تهران:خارش می‌‌‌تواند موجب بی‌‌‌قراری، اضطراب، زخم‌‌‌های پوستی و عفونت گردد. شایع‌ترین علل خارش در بیمار سرطانی شامل خشکی پوست، تغییرات خونی، حساسیت، عوارض جانبی درمانی و شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی است.
سایر بیماری‌ها و انواع خاصی از سرطان‌ها هم می‌‌‌توانند موجب خارش گردند.
دنبال چه باشید.
• پوست خشک، قرمز و زمخت
• زردی پوست یا قسمت سفیدی چشم
• بثورات جلدی
• آثار خراشیدگی
• زخم‌‌‌های پوستی
• خاراندن مداوم پوست بدون فکر کردن به آن

مراقبین چه کارهایی می‌‌‌توانند انجام دهند.
• برای شست‌وشوی لباس و ملافه‌‌‌ها از مواد شست‌وشوی ملایم و ضدحساسیت استفاده کنید.
• اگر بیمار هنگام خواب خود را می‌‌‌خارانید دستکش کتانی تمیز می‌‌‌تواند آسیب پوستی را کاهش دهد.
در موارد زیر با پزشک تماس بگیرید.
• ادامه یافتن خارش 2 روز یا بیش‌تر
• تغییر زرد رنگ پوست یا تغییر رنگ ادرار به رنگ چای
• خاراندن پوست به حدی که موجب خونریزی یا آسیب پوستی شود.
• بثورات پوستی که بعد از مصرف پمادها یا کرم‌‌‌ها بدتر می‌‌‌شوند.
• خروج چرک یا ترشحات بدبو از پوست.
• بی‌‌‌قراری یا نگرانی شد (به حدی که بیمار از شدت خارش شب‌‌‌ها نمی‌‌‌تواند بخوابد.)
بروز کهیر (برآمدگی‌‌‌های سفید یا قرمز رنگ سطح پوست)، تنگی نفس، تورم یا صورت و یا سایر علائم پاسخ شدید حساسیتی

 

کلینیک امید تهران: تهوع به معنی ناراحتی یا مشکل در شکم و استفراغ به معنای بالا آوردن محتویات درون معده است.
تهوع حتی ممکن است بدون فکر کردن به غذا ایجاد شود. استفراغ حتی بدون مصرف غذا و بدون وجود تهوع نیز ممکن اتفاق بیافتد. تهوع و استفراغ می‌‌‌تواند ناشی از مصرف غذای نامطبوع، وجود باکتری در غذا، عفونت‌‌‌ها یا ناشی از عوارض شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی سرطان باشد. با این‌حال بسیاری از بیماران که تحت این درمان‌ها قرار دارند، هیچ‌گاه دچار تهوع و استفراغ نمی‌‌‌شوند.
بعضی‌‌‌ها حتی با فکر کردن دربارۀ نوبت بعدی درمان دچار تهوع و استفراغ می‌‌‌شوند. سرطان به خودی خود نیز موجب تهوع و استفراغ می‌‌‌گردد.
استفراغ مکرر می‌‌‌تواند خطرناک باشد. زیرا می‌‌‌تواند منجر به کم‌آبی بدن شود. (به بخش مایعات و کم‌آبی مراجعه کنید.)
این حالت ممکن باعث خفگی یا ورود غذا یا مایعات به ریه‌‌‌ها شود. در رابطه با تهوع و استفراغ و علل ایجاد آن با پزشک خود مشورت کنید.
دنبال چه باشید.
• تغییر در عادت غذایی
• بوی بد دهان
• ترشحات زرد یا سبز بدبو روی بالش یک ملحفه‌‌‌ها
• احساس سنگینی یا ناراحتی معده
• افزایش بزاق یا تعریق قبل از استفراغ

مراقبین چه کارهایی می‌‌‌توانند انجام دهند:
• غذا را در مواقعی که بیمار تهوع ندارد طبخ کنید، هود آشپزخانه را هنگام آشپزی جهت کاهش بوی غذا روشن کنید.
• درب ظرف‌هاي غذا را بپوشانید.
• از قاشق و چنگال پلاستیکی استفاده کنید.
• اگر بیمار دچار استفراغ می‌‌‌شود. وی را در زمان‌هاي خاصی از روز وزن کنید تا اگر دچار کم‌آبی شود متوجه شوید دربارۀ دارو‌هاي ضد استفراغ با پزشک صحبت کنید.
• مراقب بیمار از نظر سرگیجه، ضعف و گیجی باشید.
• به بیمار کمک کنید تا دچار کم آبی و یبوست نشود. هر کدام از اینها می‌‌‌تواند حالت تهوع را بدتر کند.
در صورت بروز موارد زیر با پزشک تماس بگیرید:
• در صورتی‌که بعضی از موارد استفراغ وارد ریه شده باشد.
• استفراغ بیش از 3 بار در ساعت برای 3 ساعت یا بیش‌تر
• استفراغ خونی یا استفراغ مواد قهوه‌‌‌ای پررنگ
• عدم توانایی در نوشیدن 4 لیوان نوشیدنی یا نوشیدنی یخ زده یا عدم توانایی در خوردن غذا برای بیش‌تر از 2 روز
• عدم توانایی در مصرف داروهای تجویز شده.
• بروز ضعف، سرگیجه یا منگی
• کاهش وزن بیش از 1 کیلوگرم طی 2-1 روز (که به معنی از دست دادن مقدار زیادی آب است.)
کاهش ادرار و ادرار زرد پر رنگ

کلینیک امید تهران:  تغییرات رنگ پوست معمولاً ناشی از تغییرات در بدن است. به‌عنوان مثال زرد شدن بیمار می‌‌‌تواند ناشی از مشکل کبدی، کبودی بیمار می‌‌‌تواند ناشی از مشکلات تنفسی، خونریزی و کبودی به علت تغییرات پوستی و قرمزی به علت مشکلات پوستی باشد. تغییرات پوست می‌‌‌تواند ناشی از رشد تومور تماس با نور آفتاب یا عوارض جانبی شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی باشد. بعضی تغییرات پوستی می‌تواند موقتی باشد در حالی‌که بعضی دیگر دائمی است.
دنبال چه باشید.
• زردی پوست یا زردی سفیدی چشم
• ادرار قهوه‌‌‌ای یا زرد تیره
• مدفوع روشن یا سفید رنگ
• کبودی یا نواحی آبی یا ارغوانی پوست بدون علت مشخص
• اشکال در تنفس (به بحث تنگی نفس مراجعه کنید.)
• قرمزی یا دانه‌‌‌های پوستی
• تورم در ناحیة دچار تغییر رنگ
• خارش (به مبحث خارش مراجعه کنید.)


مراقبین چه کار می‌‌‌توانند بکنند:
• مراقب دارو، صابون‌ها یا مواد شست‌وشو یا غذاهای جدید که موجب بثورات پوستی شده باشید.
• اگر دستان بیمار درگیر می‌‌‌باشد به وی اجازه ندهید با آب گرم تماس داشته باشد.
• از ماساژ ملایم با کرم‌های مرطوب‌کننده استفاده کنید.
در موارد زیر با پزشک تماس بگیرید.
• ادرار پررنگ یا نارنجی برای یک روز یا بیش‌تر
• دو نوبت یا بیش‌تر دفع مدفوع سفید رنگ یا کم رنگ
• بروز زردی پوست یا سفیدی چشم
• خارش شدید (به مبحث خارش مراجعه کنید.)
• کبودی که طی یک هفته بهبود نیافته یا موارد کبودی جدید که بیش از 3 روز باقی مانده باشد.
• نواحی قرمزی یا دانه‌‌‌های پوستی